Нашр этикаси ва қоидабузарликлар
Нашр этикаси ва қоидабузарликларни кўриб чиқиш
Ушбу қоидалар янги қўлёзмалар ва таҳририят фаолиятига татбиқ этилади. Улар нашр этикасига оид масалаларни кўриб чиқиш тартибини белгилайди.
Муаллифлик ва ҳисса
Муаллифлар ўз ҳиссасини кўрсатади, якуний матнни маъқуллайди ва унинг ишончлилиги учун жавоб беради. Муаллиф қўшиш ёки чиқариш учун асос ва барча муаллифлар розилиги керак. Сохта муаллифлик, ошкор қилинмаган такрорий нашр ва бир қўлёзмани бир вақтда бир нечта журналга топширишга йўл қўйилмайди.
Мустақиллик ва манфаатлар тўқнашуви
Муаллифлар молиялаштиришни ҳамда ишга таъсир қилиши мумкин бўлган молиявий, касбий ва шахсий манфаатларни ошкор қилади. Муҳаррир ва тақризчилар баҳолашдан олдин манфаатлар тўқнашувини билдиради. Манфаатдор муҳаррир қарор қабул қилмайди; таҳририят аъзолари мақолалари мустақил муҳаррирга берилади. Таҳрирлаш хизмати учун тўлов илмий қарорни белгиламайди.
Тадқиқот этикаси
Инсонлар иштирокидаги тадқиқотда тегишли этика рухсати ёки асосланган озод қилиш ҳужжати ва иштирокчилар розилиги ҳақида маълумот келтирилади. Шахсни аниқлаш мумкин бўлган маълумотлар ҳимояланади; уларни нашр қилиш тегишли розиликни талаб қилади. Ҳайвонлар иштирокидаги тадқиқотда зарур рухсатлар ва уларнинг фаровонлигини таъминлаш чоралари кўрсатилади.
Маълумотлар ва такрорлаш имконияти
Муаллифлар усуллар, маълумот манбалари ва чекловларни баён қилади ҳамда маълумотларнинг мавжудлиги ҳақида баёнот беради. Очиқ бериш мумкин бўлмаса, сабаб ва рухсат этилган фойдаланиш тартиби тушунтирилади. Махфий тиббий маълумотлар оммага ошкор қилинмайди.
Қоидабузарликлар ҳақида хабарлар
Плагиат, маълумот тўқиб чиқариш, сохталаштириш, иқтибосларни сунъий кўпайтириш ёки бошқа қоидабузарлик ҳақида аниқ далиллар билан таҳририятга мурожаат қилинади. Таҳририят хабарни қайд этади, далилларни баҳолайди, муаллифдан изоҳ сўрайди ва заруратда унинг муассасаси билан ҳамкорлик қилади. Ўхшашлик кўрсаткичи якка ўзи плагиатни исботламайди. Ҳолат аниқлангунча қўлёзмани кўриб чиқиш тўхтатилиши мумкин.
Шикоят ва апелляция
Муаллиф ёки ўқувчи асосланган шикоят ёки қарорга эътирозни таҳририятга юбориши мумкин. Уни баҳсли қарорда иштирок этмаган муҳаррир ёки мустақил комиссия кўриб чиқади. Мурожаатчига натижа ва асослар билдирилади. Апелляция мақоланинг қабул қилинишини кафолатламайди.
Нашрдан кейинги муҳокама ва тузатишлар
Таҳририят нашрдан кейинги асосланган фикрларни кўриб чиқади. Хатолар тузатиш орқали бартараф этилади; жиддий ечилмаган шубҳалар бўлса, хавотир билдириш баёноти берилиши мумкин. Натижалар ишончсиз ёки қоидабузарлик жиддий бўлса, мақолани қайтариб олиш кўриб чиқилади. Хабарда сабаб кўрсатилади ва асл мақолага ҳавола берилади; нашр яширин алмаштирилмайди. Муаллифга жавоб бериш имкони берилади.
Интеллектуал мулк
Муаллифлар тақдим этилган материалларга ҳуқуқлар учун жавобгар. Муаллифлик ҳуқуқи ва лицензия шартлари топшириш қоидаларида ва мақола саҳифасида кўрсатилади. Бошқа шахслар материалларидан фойдаланиш тегишли ҳавола ва зарур рухсатларни талаб қилади.
Генератив сунъий интеллект
AI муаллиф сифатида кўрсатилмайди. Муаллифлар мазмун тайёрлашда AIдан сезиларли фойдаланишни ошкор қилади, восита ва вазифани кўрсатади ҳамда матн, маълумот ва ҳаволаларни текширади. Муҳаррир ва тақризчилар тегишли ҳимоя ва рухсатсиз махфий қўлёзмаларни ташқи AI хизматларига бермайди.
Мурожаат учун: таҳририят билан боғланиш. Шунингдек, муаллифлар қоидаларига қаранг.
Муҳаррирлар масъулияти
Муҳаррирлар қўлёзмани илмий мазмун, усуллар ишончлилиги, журнал йўналишига мослиги ва этик талаблар асосида баҳолайди. Муаллифнинг миллати, жинси, дини ёки шахсий қарашлари қарорга таъсир қилмаслиги керак. Қўлёзма ва тақризларга фақат таҳрир жараёнида иштирок этувчи ваколатли шахслар кириши мумкин. Муҳаррирлар асосланган қоидабузарлик хабарларини мақола нашр қилинганидан кейин ҳам кўриб чиқади.
Тақризчилар масъулияти
Тақризчилар фақат ўз компетенцияси доирасидаги қўлёзмаларни қабул қилади, манфаатлар тўқнашувини ошкор этади ва белгиланган муддатда асосланган, ҳурматли ҳамда аниқ изоҳлар беради. Қўлёзмадан олинган нашр қилинмаган маълумотлар шахсий мақсадларда ишлатилмайди. Илмий асос бўлмаган ҳолда ўз ишларига иқтибос талаб қилишга йўл қўйилмайди.
Этик мурожаатни юбориш
Мурожаатда мақола номи ва ҳаволаси, шубҳа қилинган ҳолат, тегишли парча ёки маълумот ҳамда текшириш мумкин бўлган далиллар кўрсатилсин. Шахсий тиббий маълумотлар очиқ мурожаатга қўшилмасин. Мурожаатлар таҳририятнинг алоқа саҳифасида кўрсатилган манзилга юборилади.
